Glutenvrij

Bij de woorden ‘glutenvrij dieet’ denken veel mensen misschien gelijk aan alle beperkingen die dan opgelegd worden. Dit hoeft echter niet zo te zijn! Je kunt op een verantwoorde, gevarieerde en lekkere manier eten met een glutenintolerantie.

Met een beetje geduld en creativiteit kom je een heel eind.

Wat zijn gluten precies?

Gluten valt onder de eiwitten/proteïnen. Granen zoals tarwe, rogge, gerst, haver, spelt, teff, rijst en maïs bevatten allemaal gluten. Het gluten zit in het kiemwit van het zaadje in het graan. Het kiemwit (endosperm) is de plaats waar het reserve-voedsel voor het plantje zich bevindt. Er zitten zetmeel, olie en eiwitten in, waaronder het gluten.

Er zijn twee soorten gluten: de glutenines en de gliadines.

Er wordt graag met meel gewerkt waar gluten inzit. Dat meel is steviger, het brood gaat erdoor rijzen en behoudt zijn stevigheid en vorm op het moment dat het brood afgebakken is. Gluten betekent in het Latijn ook ‘lijm'; het is dus ook het gluten dat de boel bij elkaar houdt.

Glutenintolerantie

Een glutenintolerantie wordt ook wel coeliakie genoemd. Mensen die gluten niet kunnen verdragen krijgen met name last van de tweede bovengenoemde groep gluten: de gliadines. Teff (ook een graangewas), rijst en maïs bevatten heel weinig gliadines. Er zit dus wel gluten in deze voedingsmiddelen maar mensen met coeliakie kunnen er over het algemeen wel tegen en deze producten worden dus als ‘glutenvrij’ bestempeld. Er zijn ook mensen die officieel geen coeliakie hebben maar wel overgevoelig zijn voor gluten. Zij kunnen dan bijvoorbeeld geen teff, rijst en/of maïs eten.

Waar krijg je last van als je te maken hebt met coeliakie?

Wanneer je als coeliakie-patiënt gliadines-gluten binnenkrijgt, beschadig je de darmvlokken van de dunne darm. De darmvlokken zitten in het darmslijmvlies en zijn een soort uitstulpingen die helpen de bouwstoffen uit voedsel in het bloed op te nemen. Als de darmvlokken beschadigen kunnen zij dus hun werk niet goed meer uitvoeren. Het auto-immuunsysteem zorgt bovendien voor een reactie waardoor er ontstekingen kunnen ontstaan in de dunne darmen. Dit kan op de lange duur zelfs leiden tot darmkanker.

De meeste coeliakie-patiënten krijgen bij het (per ongeluk) eten van gluten last van heftige buikpijn en diarree. Sommige patiënten hebben hier geen last van; dit betekent echter niet dat het geen schade toebrengt aan de darm.

Welke producten bevatten van nature geen gluten?

Er zijn talloze gezonde en lekkere producten die van nature glutenvrij zijn. Je kunt ook met een diëtist overleggen welke producten er voor jou geschikt zijn. Ieder lichaam reageert anders op voedsel. Met name mensen die geen coeliakie hebben maar een glutensensitiviteit hebben, is het belangrijk om eerst te overleggen wat je wel en niet mag eten.

Let wel op dat glutenvrije producten niet gemengd of bewerkt zijn met glutenhoudende producten. Maar ook dat er geen kruisbesmetting heeft plaatsgevonden doordat hetzelfde keukengerei wordt gebruikt als voor glutenhoudende producten.

Bij producten die van nature glutenvrij zijn kun je denken aan:

  • Onbewerkte bonen, zaden en noten
  • Verse eieren
  • Vlees (inclusief gevogelte) en vis; mits ongepaneerd en ongemarineerd
  • Fruit en groenten
  • De meeste soorten zuivel

Teff, rijst en maïs kun je als coeliakie-patiënt meestal gewoon eten. Er zit wel gluten in, maar niet het soort gluten waar coeliakie-patiënten ziek van worden (zie stukje over glutenintolerantie). Let op als je last hebt van glutensensitiviteit! Dit is een andere aandoening en het kan zijn dat je daardoor niet tegen teff, rijst en/of maïs kunt.

Er zijn veel graansoorten en zaden die van nature glutenvrij zijn. Probeer ze eens uit! Voorbeelden hiervan zijn: quinoa, amaranth, boekweit, soja, lijnzaad en millet en sorghum (beiden gierst-soorten).

Ook (zet)meel gemaakt van bijvoorbeeld rijst, noten, soja, maïs, aardappel, bonen, pijlwortel (arrowroot; soort wortel) en tapioca (gedroogde cassavewortel) kun je tot de glutenvrije producten rekenen.

In onze Landwinkel kun je terecht voor verschillende 'glutenvrije' producten. We bieden naast de producten die van nature glutenvrij zijn, ook een assortiment producten aan die glutenvrij zijn gemaakt.

De bewerkte producten in onze winkel die tóch glutenvrij zijn:

- "Smaakgeheimen" producten: zoals dressing, pastasaus en dipsauzen.

- Rosie's glutenvrij producten: muesli, ontbijtshake.

- Pain des Fleurs: verschillende soorten crackers

Terug naar